Centrum voor Hoger Landbouwonderwijs aan de Universiteit van Leuven in Congo

Oprichting

Aan de basis van de oprichting van CADULAC lag de Leuvense missiewerking AUCAM (Association universitaire catholique pour l’aide aux missions). Deze vereniging stelde zich tot doel om het lot van de ‘noodlijdende’ Congolezen te verbeteren, hen te onderwijzen en te bekeren. AUCAM was een succesvolle pion in koloniale missioneringskringen. Haar netwerk spreidde zich uit tot op internationaal vlak. Onder de leiding van de jezuïet Pierre Charles verzamelden zich een 700-tal studentenleden. Het bestuur van de missiekring telde, naast jezuïeten, tal van Leuvense hoogleraren. In 1926 richtten deze protagonisten, onder leiding van hoogleraar Fernand Malengreau een eerste apostolaatswerk, de Fondation médicale de l'Université de Louvain au Congo (FOMULAC), op. Het succes van deze medische stichting inspireerde AUCAM acht jaar later tot het stichten van een landbouwkundige kopie van FOMULAC.

Initiatiefnemers van het plan waren Charles en hoogleraar bowbouw Victorien Antoine van het Leuvense Lanbouwinstituut. Antoine maakte ook deel uit van de beheerraad van Aucam. Hij was het die de concrete uitwerking op zich nam, de financiering van het project in de gaten hield en de onderhandelde met de jeziëtenpost van Kisantu, waar CADULAC zich zou settelen.

Uitzicht en inrichting

Als locatie voor het bouwen van een medische infrastructuur koos men voor Kisantu. Een logische keuze, want ook de eerste FOMULAC-stichting was hier gevestigd, op een plateau in het gebied van de Bakongo. Het hele terrein behoorde toe aan een belangrijke jezuiëtenmissiepost. Deze missiepost genoot een bijzondere faam, onder meer door toedoen van de botanische tuin van broeder Justin Gillet, die een heuse toeristische trekpleister voor de Congo-reiziger was. Kisantu was bovendien goed ontsloten door de spoorlijn Leopoldstad-Matadi. Het had daarentegen absoluut niet het stedelijke karakter van Leopoldstad of Elisabethstad, waar een, aldus de stichters, verderfelijke stadsmoraal bestond en trouwens al hospitalen actief waren.

De gebouwen van CADULAC werden vlakbij de site van FOMULAC gepland. De bouwwerken startten (of waren aan de gang) in 1933. Er verrezen al snel een laboratorium, proefvelden, een hoeve, kleine veefokkerijen en een landbouwmeteorologisch station. In 1937 werd bovendien vier hectare aan het terrein toegevoegd. Op het plateau van Kisantu verrees zo een heus bastion van de Universiteit Leuven. Net als FOMULAC richtte CADULAC in de omliggende regio antennes op. In Kianika en Ndembo kwamen landbouwhoeven, waar in samenwerking met de naburige chefferies gewassen werden gekweekt en praktijklessen aan jongeren gegeven. Ook werden afgestudeerde landbouwassistenten uitgestuurd om in omliggende dorpen volwassenenonderwijs te geven.

Een tweede CADULAC-stichting kon niet uitblijven. Het vruchtbare Kasaï genoot bij de leiding van CADULAC een duidelijke voorkeur. Landbouwingenieur Prosper De Wilde werd op prospectie uitgestuurd, voor het vinden van een geschikte site. De keuze viel uiteindelijk op Kamponde, een vruchtbare plek gelegen aan de weg die Katanga met Luluaburg verbond. In 1937 was de bouw van de nieuwe school af. 

Na de oorlog ontstond de ambitie een heuse universiteit op te richten, een spin off van de KU Leuven in Belgisch Congo. In 1954 gingen FOMULAC en CADULAC over in de universiteit Lovanium, vlakbij Leopoldstad. 

Bibliografie

• Revue de l'Aucam
• Bulletin des anciens. Fomulae, Cadulac, Lovanium. Publication trimestrielle
• Antoine, Victorien, Contribution des centres agronomiques de l'Université de Louvain au Congo (Cadulac) à l'organisation du paysannat indigène, Leuven, 1939.
• Tollebeek, Jo en Mantels, Ruben, "Highly Educated Mission: The University of Leuven, the Missionary Congregations and Congo, 1885-1960", in: Exchange, 2007, Vol.36(4), pp.359-385
• Woestenborghs, Bert en Hermans, Roeland, In het spoor van Demeter: Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen K.U. Leuven (1878-2003), Leuven, 2015.
• Mantels, Ruben, "De klacht van Nkunda. Over universiteiten, kolonisatie en dekolonisatie in Belgisch-Congo", in: Studium, 3 (2010), 61-73.
• Mantels, Ruben, Geleerd in de tropen. Congo en de wetenschap, Leuven, 2007.